فصل 4 بخش c4 ( تقویت کننده )

تقویت کننده ( Enhancer )

Enhancer عناصری از DNA هستند ( همراه با فاکتور های رونویسی ( فعال کننده ها ) هستند ) که می توانند رونویسی را افزایش دهند. این عناصر می توانند در بالادست یا پایین دست سایت آغازین رونویسی قرار گیرند. با این وجود اکثر آن ها در بالادست ( upstream ) قرار می گیرند. در پروکاریوت ها enhancer  ها به پروموتور بسیار نزدیک هستند ، اما در یوکاریوت ها می توانند از پروموتور دور باشند.

 

( a ) ژن glnA در  E. coli

 

 

( b ) ژن های GAL1 and GAL10 در مخمر

 

 

( c ) کلاستر های  ژن های  b globin در انسان  

 

 

شکل 4-C-4 مثال هایی از enhancer ها

 

 

( a ) E. coli glnA gene

Enhancer ژن glnA در فاصله 120 جفت بازی از سایت آغاز وجود دارد که دارای دو سایت اتصال از فاکتور رونویسی پروتئین C تنظیم کننده نیتروژن  ( NTRC ) می باشد.

 

( b ) ژن های GAL1 و GAL10 مخمر

این دو ژن توسط enhancer های مشابهی که در میان آن ها قرار دارند ، تنظیم می شوند. دو ژن در دو مسیر مخالف رونویسی می شوند. بنابراین ، enhancer در بالادست هر دو سایت آغازین قرار می گیرد. که همین طور آن را سکانس های فعال کننده بالادست ( UAS ) می نامند که دارای چهار سایت اتصال برای فاکتور رونویسی GAL4 می باشد.

 

( c ) کلاستر  ژن بتا گلوبولین انسان

کلاستر ژن بتا گلوبولین در انسان توسط ناحیه تقویت کننده ( enhancer ) ای که شامل HS1 تا HS4 می باشد ،  کنترل می شوند. این ناحیه تقویت کننده  دارای سایت های اتصال GATA-1, NF-E2, AP-1 و سایر فعال کننده های رونویسی ( برای مشاهده بیشتر به سرور ژن های گلوبولین سر بزنید ) می باشد. این ناحیه به عنوان ناحیه کنترل لوکوس ( LCR ) شناخته شده است ، که بیان تمام پنج ژن  (e, Gg, Ag, d and b ) را حتی زمانی که فاصله میان HS4 و ژن بتا بیشتر از 60 کیلو باز باشد را بر عهده دارد.

 

 

جدول 4-C-3 . مثال هایی از فعال کننده های رونویسی در پستانداران

فعال کننده رونویسی	توالی مورد توافق	فعال کننده رونویسی	توالی مورد توافق
AP-1	TGAGTCA	p53	PuGPuCATGPyCPy
AP-2	CCC(A/C)N(C/G)3	NF-kB	GGGPuNTPyPyCC
Oct-1	ATGCAAAT	NFAT	GGAGAPu
GATA-1	(A/T)GATAPu	NF-E2	TGACTCAG

 

Pu = Purine (A or G);  Py = Pyrimidine (C or T);  N = any.

Review Article:

Locus control regions - Blood, 2002